Hazine ve Maliye Bakanlığı, kayıt dışı ekonomiyle mücadelede yeni bir dönemi başlattı. Kamuoyunda “naylon fatura” olarak bilinen sahte belge düzenlemelerine karşı yapay zekâ tabanlı analiz uygulaması KAŞİF devreye alındı. Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) bünyesinde geliştirilen sistemle birlikte, günlük yaklaşık 4 milyon mükellef otomatik olarak taranarak riskli işlemler anında tespit ediliyor.
Yapay zekâ destekli yeni dönem
GİB’in hâlihazırda kullandığı Sahte Belge Risk Analiz Programı (SARP) ve Riskli İade Takip ve Analiz Programı’na (RİTAP) ek olarak geliştirilen KAŞİF, makine öğrenmesi ve yapay zekâ teknolojilerine dayanıyor. Uygulama, GİB Teknoloji ile TÜBİTAK Yapay Zekâ Enstitüsü iş birliğiyle hazırlandı. Kural tabanlı çalışmayan sistem, önceden tanımlanmış senaryolara ihtiyaç duymadan büyük veriyi analiz ederek riskleri ortaya çıkarıyor.
Günlük milyonlarca veri analiz ediliyor
Büyük veri platformları üzerinde çalışan KAŞİF; mükellefiyet, fatura, tahakkuk, tahsilat, ithalat, ihracat, beyanname, işletme kapasitesi, çalışan ve demirbaş gibi birçok başlıktaki veriyi eş zamanlı inceliyor. Mükellef davranışlarındaki ani değişimler otomatik olarak algılanıyor ve her yeni durum yeniden analiz edilerek risk puanı oluşturuluyor. Bu sayede sahte belge düzenleyenler ve haksız iade talep edenler kısa sürede tespit ediliyor.
Sahte şirketler aynı gün belirleniyor
Uygulamanın devreye alınmasıyla birlikte önemli tespitler yapıldı. Hiç alımı bulunmadan faaliyete başlayan ve aynı gün fatura kesen mükellefler, kuruluşundan birkaç gün sonra milyonlarca liralık sahte fatura düzenleyen şirketler ile yalnızca belge üretmek amacıyla kurulan binlerce mükellef KAŞİF tarafından belirlendi. Son üç ayda kurulan ve yüz milyarlarca liralık fatura düzenlediği tespit edilen şirketler için de risk alarmı verildi.
İnceleme ve kapatma süreci başlatılıyor
Riskli bulunan mükellefler, Vergi Denetim Kurulu’na inceleme yapılmak üzere sevk ediliyor. Aynı zamanda bağlı oldukları vergi daireleri bilgilendirilerek sahada yoklama yapılıyor. Sahte belge düzenlemek amacıyla kurulduğu tespit edilen mükellefiyetler, komisyon kararlarıyla kapatılıyor.
Bakan Şimşek’ten net mesaj
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, yapay zekâ destekli sistemlerle kayıt dışılıkla mücadelenin güçlendiğini belirterek, “Artık kayıt dışı tüm faaliyetleri anında tespit ediyor ve işlem yapıyoruz” dedi. Şimşek, uygulamanın hem vergi kaybını önleyeceğini hem de rekabet eşitsizliğini azaltacağını vurgulayarak tüm mükellefleri kayıt içinde kalmaya davet etti.
Yorumlar
Kalan Karakter: